Blog 2018-03-28T13:11:05+00:00

Historyk litewski

26 października 1799 roku w miejscowości Kanopėnai (na środkowej Litwie) urodził się poeta, folklorysta, historyk, działacz kultury Simonas Tadas Stanevičius. W 1821 ukończył gimnazjum w miejscowości Kražiai, w 1826 r. – Uniwersytet Wileński. Gimnazjum w Kražiai było najlepszą szkołą na Żmudzi, pracowali tam wykształceni nauczyciele, abslowenci Uniwersytetu Wileńskiego. S. Stanevičius był bardzo dobrym uczniem.

Na Uniwersytecie Wileńskim panował wtedy duch odrodzenia narodowego. S. Stanevičius uczęszczał na wykłady m.im. J. Lelewela. Sądzę, że Towarzystwo Filomatów i Filaretów miało wpływ na poglądy i wartości młodego Stanevičiusa. Celem Towarzystwa na początku było głównie samokształcenie. Później Filomaci zaczęli poruszać wątki społeczne, polityczne i najważniejsze – patriotyczne.

To miało wpływ na resztę społeczeństwa. Celem było ukształtowanie pokolenia, które w przyszłości podejmie walkę o niepodległość. Jednym z członków wspomnianego Towarzystwa był Adam Mickiewicz. Towarzystwo zaczęto prześladować. Najważniejsi członkowie Towarzystwa Filomatów zostali aresztowani. Represje nie omineły również profesorów.

Po ukończeniu uniwersytetu Stanevičius mieszkał w Wilnie. Zarabiał na życie udzielając korepetycji, przygotowywał wydawnictwa litewskie. Później mieszkał w Raseiniai (Rosienie), Stemplės.

Napisał odę „Šlovė Žemaičių” oraz sześć bajek (wydane w 1829 r.). Zapisał 150 litewskich pieśni ludowych, najcenniejsze opublikował w zbiorze „Dainos Žemaičių” (Zbiór pieśni żmudzkich, 1829 r.). Melodie wydał osobno „Pažymės žemaitiškos gaidos” (1833 r.).

W 1823 roku wydał fragment Postilli autorstwa M. Daukszy oraz jej Przedmowę. Anonimowo wydał gramatykę języka litewskiego „Lietuvos kalbų visetas” (1737 r.). W przedmowie analizuje dzieje piśmiennictwa na Litwie. Wydał jeszcze kilka książek. Na końcu jednej nich dołączył słownik litewsko-polski.

W swoim dziele o mitologii litewskiej „Lietuvių mitologijos aiškinimas” (które po polsku napisał około roku 1838) w oparciu o fakty językowe krytycznie odniósł się do wyjaśnień historyków dotyczących mitologii litewskiej.
Zmarł w 10 marca 1848 roku w miejscowości Stemplės. Pochowany na Żmudzi.

Wraz z innym zasłużonym dla Litwy historykiem Simonas Daukantas poświęcił się narodowi litewskiemu. Jego twórczość jest zbliżona do twórczości ludowej, lecz nie pozbawiono ducha oświecenia. On uważał, że język łączy cały naród więzami miłości, wraz z odrodzeniem języka powraca sławna przeszłość przodków. Odrodzenie języka = odrodzenie narodu.

Pamiętajmy, że Litwa nie była wtedy niepodległym krajem, tylko częścią Imperium Rosyjskiego. Litwini sami nie wszczynali zrywów, walczyli raczej o zachowanie ojczystego języka, religii, tradycji, gdyż tak rozumieli zachowanie tożsamości narodowej. Niedługo miał nastąpić czarny okres w dziejach narodu – zakaz druku czcionką łacińską.

Źródło:
Juozas Girdzijauskas, Lietuvių literatūros vagoje, Vilnius: Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas, 2006, str. 419–436.

 

Światowy Dzień Turystyki

Światowy Dzień Turystyki to doskonała okazja do przypomnienia kilku najbardziej znanych atrakcji turystycznych na Litwie. A jest o czym mówić 🙂 Najbardziej podobają mi się miejsca, o których nie wie większość biur podróży, nie piszą o nich w przewodnikach turystycznych 🙂 Jeśli chcesz się zabrać ze mną, to zapraszam do kontaktu.

Amerykański portal „BuzzFeed“ zamieścił informację o krajach, które warto odwiedzić w 2016 roku. Na 6 miejscu znajduje się Litwa (wśród 18 wymienionych miejsc). Unikatowa architektura, historia, przepiękna przyroda, pyszne jedzenie – to tylko część oferty litewskiej. Portal wspomina też, że starówka wileńska została wpisana na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Na stronie „Places to See in Your Lifetime“ wśród 10 najbardziej imponujących starodawnych miast i miasteczek na świecie znalazły się Troki. Są one przedstawione jako stolica Wielkiego Księstwa Litewskiego – jedyny zamek na wyspie w Europie Wschodniej. W zamku można obejrzeć ciekawą ekspozycję, tu często odbywają się koncerty oraz różne imprezy.

Z kolei Lonely Planet doceniło wpisaną na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO Mierzeję Kurońską oraz łatwość podróżowania po Litwie po wprowadzeniu euro. Lonely Planet poleca 10 krajów, które warto odwiedzić w tym roku. Litwa jest na 3 miejscu. Ogłosiło również listę 500 najlepszych obiektów turystycznych. Znalazły się na niej 2 obiekty na Litwie – Góra Krzyży i zamek w Trokach.

To są te znane atrakcje turystyczne, mam nadzieję przedstawić później te mniej znane, ale godne polecenia.

A 2204

 

 

Darmowe ebooki o Litwie

Darmowe ebooki o Litwie przygotowałam z myślą o Tobie. Chcę podzielić się informacją, która – przynajmniej mam taką nadzieję – spodoba się tym, którzy interesują się językami, a szczególnie językiem litewskim, tradycjami i historią Litwy.

Mój PIERWSZY EBOOK niedawno oddałam w dobre ręce 🙂 Opowiadam w nim o tym pierwszym razie. Przekonaj się co mam na myśli 🙂

26 września obchodzimy Europejski Dzień Języków. To coroczne święto języków ustanowiono w 2001 roku z inicjatywy Rady Europy.

Z tej okazji pragnę podzielić się kolejną porcją wiedzy o Litwie. Tym razem w drugim DARMOWYM EBOOKU piszę o bezprecedensowym zjawisku, które miało miejsce na Litwie w drugiej połowie XIX wieku. Założę się, że o tym nie wiedziałeś 🙂

EBOOK dostępny na mojej stronie internetowej www.tlumacz-litewskiego.pl   Chętnie odpowiem na wszystkie pytania 🙂

Dzień Edukacji Narodowej upamiętnia rocznicę powstania Komisji Edukacji Narodowej, która została utworzona z inicjatywy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i zrealizowana przez Sejm Rozbiorowy w dniu 14 października 1773 r. To okazja do nagradzania pracowników oświaty.

W tym dniu w trzecim już DARMOWYM EBOOKU opowiadam Tobie o znanych i zasłużonych dla Litwy osobach. Zapraszam Cię do lektury 🙂

 

Statek z klocków Lego

DFDS oraz Lego. Co mają ze sobą wspólnego? Mają 🙂

Czy wiecie, że teraz statki buduje się z klocków Lego i „pływają” one po lądzie? 🙂

Z okazji 150. rocznicy założenia DFDS pracownicy firmy w różnych krajach rozpoczęli budowę statku z klocków Lego. Nic dziwnego, że mający 12 m długości, 1,67 m szerokości i prawie 3 m wysokości statek, ważący prawie 3 t, trafił już do Księgi Guinnessa. Budowa statku pochłonęła ponad milion klocków! Budowa statku to symbol tego, że razem możemy tworzyć dzieła większe od nas samych, mówi prezydent DFDS.

16-18 września 2016 roku będzie można go podziwiać w Wilnie, Kownie i Kłajpedzie. O konkursach, zabawach i atrakcjach nie wspominając 🙂 To tylko część podróży po różnych miastach Europy.

DFDS oraz Lego

http://www.madeinvilnius.com/lt/gyvenimas/i-vilniu-atplauks-didziausias-pasaulyje-lego-laivas/i/

Wieże widokowe na Litwie

Niedawno postanowiłam zwiedzić wieże widokowe na Litwie. Podobno, jest tam 17 wież, których wysokość przekracza 15 m. Niektóre zostały wybudowane niedawno.

Najpierw udałam się do miejscowości Anykščiai (Onikszta). Znajduje się tam jedyna w Europie Wschodniej Ścieżka koronami drzew. Na wysokości 21 m można wędrować około 300 m nad koronami drzew i podziwiać przepiękne widoki. Jako unikatowy obiekt został zaprezentowany na stronie internetowej Światowej Organizacji Turystycznej Narodów Zjednoczonych. Znalazł się się wśród finalistów w kategorii Innowacja turystyczna i wygrał! Strach się bać jak wysoko 934 m), ale byłam z siebie dumna, że udało mi wspiąć na wieżę 🙂 Obiecałam, że pojadę i zdam relację, dotrzymałam słowa 🙂

Na początku września odwiedziłam Park regionalny w miejscowości Meteliai (lt. Metelių regioninis parkas). Tu również znajduje się wieża widokowa o wysokości 15 m. Z góry otwiera się piękny widok na jeziora Meteliai oraz Dusia, łąki, wieś. Cisza i spokój.

Jest tu również Centrum dla odwiedzających park regionalny (lt. Metelių regioninio parko direkcijos lankytojų centras). Centrum zostało odnowione w 2013 roku. Jest tam nieduże muzeum, można kupić pamiątki, wynająć rower lub kajak.

Okolice Meteliai – to ważne miejsce na szlaku migracji ptaków. W pierwszą sobotę października dyrekcja parku organizuje pożegnanie z odlatującymi ptakami (lt. Paukščių palydų šventė).

Dzisiaj dowiedziałam się też, że taka wieża służy nie tylko do podziwiania widoków, lecz również do uprawiania sportów, np. do biegania po schodach, czego sama byłam świadkiem 🙂 I jak tu nie mówić, że podróże kształcą 🙂

Zdjęcia: Ścieżka koronami drzew w Oniksztach i wieża widokowa w Meteliai (na dole).

Link do parku regionalnego w Meteliai:

http://www.meteliuparkas.lt/

Na początku października „zaliczyłam” trzecią wieżę widokową, z wyglądu podobną do tej w Meteliai. Znajduje się ona w miejscowości Veisiejai. To nieduże, ale sympatyczne miasteczko niedaleko od przejścia granicznego Loździeje-Ogrodniki, w drodze do Druskiennik. Piękny widok z wieży wynagradza strach, który muszę pokonać by tam wejść. Tym razem na górę wchodziło kilka osób, więc wieża się chwiała. Podobno to jest normalne i niegroźne, ale wolałabym stabilność 🙂

Darmowy ebook o Litwie

Darmowy ebook opowiada … o tym pierwszym razie w historii Litwy. Może czytałeś / czytałaś już moje publikacje o nie mającym precedensu na świecie zjawisku, które nawet na UNESCO zrobiło wrażenie? Nigdy o tym nie słyszałeś / słyszałaś?

Założę się, że w darmowym ebooku znajdziesz nieznane Ci dotąd informacje na różne tematy. Pobierz go z mojej strony http://www.tlumacz-litewskiego.pl teraz i już nie bądź nieświadomy rzeczy 🙂

Oto czego możesz się spodziewać:

Najwcześniej wspomnianą miejscowością na terytorium dzisiejszej Litwy jest Apuolė. Fragment „Żywota św. Anskara“ autorstwa Rimberta z 853 r. podaje, że szwedzki król Olaf wraz z 7 000 wojskiem podjął wyprawę na gród Apulia (lt. Apuolė).

Rok 1009 to nie tylko „imieniny” Litwy, lecz również pierwsza dokładna data w historii Litwy, pierwszy prawdziwy epizod wydarzeń historycznych. Pierwszy raz nazwę kraju (Litua, gen. sg. Lituae) wymieniają Roczniki kwedlinburskie. Jakie wydarzenie opisują? Podpowiedź: w tych wydarzeniach udział brała znana w Polsce osoba.

W swojej historii Litwa miała aż 3 stolice. Wilno na pewno znasz, ale to ostatnia (obecna) stolica 🙂 Czy potrafisz wymienić wszystkie?

Czy wiesz, że Statuty Litewskie jako akty prawne obowiązywały od roku 1529 aż do roku1840? Statuty były w miarę kompleksową regulacją ustroju państwa i prawa litewskiego.

W 1547 r. w Królewcu Martynas Mažvydas (ok. 1520–1563) wydał pierwszą drukowaną książkę po litewsku – Katechizm.

Pierwsza manufaktura wyrobów szklanych na Litwie zaczęła działać już w 1547 roku. Szlachcic Martynas Paleckis otrzymał przywilej Zygmunta Augusta na założenie na przedmieściach Wilna pierwszej manufaktury produkującej wyroby szklane oraz przywilej handlu nimi. To dało początek powstaniu tego rodzaju przemysłu na Litwie.

Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.). To była wspólna konstytucja Litwy i Polski, ale na Litwie nie obchodzono tego święta.

3 stycznia 1846 roku Laurynas Ivinskis (Wawrzyniec Iwiński) wydał pierwszy litewski kalendarz. Jego kalendarze mają duże znaczenie dla historii kultury litewskiej. To były pierwsze, cyklicznie ukazujące się wydawnictwa przeznaczone dla prostych ludzi, jak również dla tych wykształconych. Przedtem na Litwie były tylko polskie i rosyjskie kalendarze. Nie było wtedy gazet, radia, tv, więc wydawca umieścił dużo porad z dziedziny agronomii, weterynarii, medycyny ludowej, gastronomii, historii, astronomii, mechaniki. Kalendarze stały się swoistą literaturą popularno naukową.

Na Litwie pierwszą linię kolejową oddano do publicznego użytku 10 maja 1861 roku. Była to część Kolei Warszawsko-Petersburskiej.

Pierwszy (i jedyny) na świecie zakaz druku czcionką łacińską obowiązywał na Litwie od roku 1864 aż do roku 1904. Kto wydał taki zakaz? Czy ludzie przestali czytać lub uczyć się? Skąd się wzięły ksiażki na Litwie w tym okresie?
Knygnešys – to osoba, która nie zważając na ryzyko przemycała książki z Prus na Litwę w czasach zakazu druku czcionką łacińską. W innych językach nie istnieje nawet takie słowo, gdyż to było nie mające precedensu zjawisko.
W 2004 roku UNESCO uznało potajemne przenoszenie książek przez granicę jako unikatowe zjawisko, a 16 marca, dzień urodzin najsłynniejszego „przemytnika książek“ Jurgisa Bielinisa, stał się Dniem Knygnešys (lt. Knygnešio diena).

Jak się nazywała pierwsza litewska gazeta? Pierwszy społeczny, polityczny i literacki miesięcznik, który ukazywał się w latach 1883-1886 w tzw. Małej Litwie (Litwa Pruska, dzisiejszy Obwód Kaliningradzki) to …

20 sierpnia 1899 roku w uzdrowisku Połąga (lt. Palanga), w stodole należącej do hrabiego Tyszkiewicza, znajdującej się na brzegu morza, odbyło się pierwsze przedstawienie teatralne po litewsku „Ameryka w łaźni“ (lt. „Amerika pirtyje“). Dlaczego w stodole? Mała podpowiedź: spójrz na datę, jaki był okres w historii Litwy.

9 stycznia 1907 roku w Wilnie Petras Vileišis, litewski inżynier i mecenas, działacz społeczny i polityczny, redaktor pierwszego dziennika litewskiego „Vilniaus žinios“ w swoim domu zorganizował pierwszą litewską wystawę sztuki. Tam po raz pierwszy 33 swoje dzieła zaprezentował Mikalojus Konstantinas Čiurlionis (kompozytor, malarz i grafik).

Czy Litwa dwa razy świętuje Dzień Niepodległości? 16 lutego oraz 11 marca? Jak to możliwe? Jeden akt ogłasza przywrócenie niepodległego państwa litewskiego, drugi podkreśla niepodległość państwa.

1 stycznia 1919 r. na baszcie Giedymina w Wilnie została wywieszona flaga Litwy. Po oddaniu salwy honorowej wojsko zaśpiewało hymn Litwy. Choć po sześciu dniach bolszewicy zajęli Wilno i zniszczyli flagę, to jednak to wydarzenie stało się symbolem dążenia do wolności.
Co roku 1 stycznia obchodzone jest Święto flagi. Na baszcie Giedymina odbywa się uroczysta zmiana flagi.
Pierwszą wzmiankę o fladze litewskiej znajdziemy w źródłach z końca XIV wieku. Nie jest to obecna flaga Litwy.

Samolot Bellanca J-6, noszący nazwę „Lituanica„, wystartował z Nowego Jorku 15 lipca 1933 roku. Piloci Darius i Girėnas przelecieli 6 411 km, zginęli 650 km od celu. Dokąd lecieli i dlaczego?

Czy wiesz, że Kłajpeda wraz z całym okręgiem została włączona do Litwy nie w 1918 roku po odzyskaniu niepodległości, lecz w 1923 roku. Kiedy po raz pierwszy zorganizowano Święto Morza, które obecnie przyciąga tłumy? Co ciekawego można zobaczyć w tym wielowiekowym mieście portowym?

Bałtycki łańcuch lub Bałtycka Droga (lt. Baltijos kelias) – co to takiego? 23 sierpnia 1989 roku w 50. rocznicę podpisania haniebnego paktu Ribbentrop-Mołotow ok. 2 miliony mieszkańców Litwy, Łotwy i Estonii (od Wilna do Tallina) złapało się za ręce tworząc żywy łańcuch w geście solidarności w ich dążeniu do niepodległości.

Walki po odzyskaniu niepodległości przez Litwę toczyły się nie raz w historii Litwy. Czy wiesz, kiedy to było ostatni raz? Wcale nie tak dawno. 11 marca 1990 roku Litwa ogłosiła niepodległość. W odpowiedzi Związek Radziecki wprowadził czołgi do stolicy kraju − Wilna. 13 stycznia 1991 roku Armia Radziecka dokonała szturmu na wieżę telewizyjną ochranianą przez ludność cywilną. Tego dnia zginęło w Wilnie 14 osób, a ponad 500 zostało rannych.

Proszę, daj mi znać czy informacje zawarte w ebooku były dla Ciebie przydatne? Jeśli tak, to daj znać innym, któzy mogą potrzebować tej wiedzy.

O czym chciałbyś znowu poczytać? Powiem Ci w tajemnicy, że drugi ebook ukaże się z okazji Europejskiego Dnia Języków 26 września. Będzie on również darmowy, gdyż chcę podzielić się z Tobą nie tylko swoją wiedzą, ale przede wszystkim natchnąć miłością do języka, kraju i narodu, pragnę pokazać Ci Litwę, jej mieszkańców, historię i tradycje z mojej perspektywy. Zero polityki. Oddaję Ci moje serce 🙂

 

dav

23 sierpnia – Dzień Czarnej Wstążki

23 sierpnia to Dzień Czarnej Wstążki (lt. Juodojo kaspino diena) – Europejski Dzień Pamięci Ofiar Nazizmu i Stalinizmu. Z tej okazji chcę podzielić się czymś bardzo osobistym, choć to fakt historyczny. Obawiam się, że młode pokolenie już nie wie co to za dzień, a już tym bardziej co to takiego ten Łańcuch bałtycki.
23 sierpnia 1939 roku w Moskwie został podpisany Pakt o nieagresji, znany także jako Pakt Ribbentrop-Mołotow z tajnym protokołem. Składał się on z dwóch części: pierwsza część przewidywała zobowiązania państw (III Rzeszy i ZSRR) do powstrzymywania się od wzajemnych działań agresywnych i  zachowania neutralności, w przypadku gdyby druga strona została napadnięta. Tajny, dodatkowy protokół określał strefę wpływów w Europie Wschodniej, tzn. zakładał podział niepodległych państw.Strefa wpływów III Rzeszy obejmowała Litwę, część Polski i Rumunii.  Strefa wpływów ZSRR obejmowała państwa bałtyckie (Estonię i Łotwę), pozostałą część Polski i Besarabię.”Po agresji obu państw na Polskę (1 września Niemiec, 17 września ZSRR) zawarto 28 września układ o „granicy przyjaźni” (tzw. czwarty rozbiór Polski), w którym dokonano zmiany rozgraniczenia stref wpływów – do strefy radzieckiej włączono Litwę, natomiast do niemieckiej tereny między Wisłą a Bugiem. Ustalono przesiedlenie Niemców ze strefy radzieckiej oraz Białorusinów i Ukraińców ze strefy niemieckiej.”

Bałtycki łańcuch lub Bałtycka Droga (lt. Baltijos kelias) była wyrazem solidarności mieszkańców krajów nadbałtyckich w ich drodze do odzyskania niepodległości i separacji od Związku Radzieckiego.

23 sierpnia 1989 roku w 50. rocznicę podpisania haniebnego paktu Ribbentrop-Mołotow ok. 2 miliony mieszkańców Litwy, Łotwy i Estonii (od Wilna do Tallina) złapało się  za ręce tworząc żywy łańcuch w geście solidarności w ich dążeniu do niepodległości.

Organizatorzy (ruchy niepodległościowe, na Litwie np. to był Sąjūdis) wszystko zaplanowali, lecz rzeczywistość przerosła wszelkie oczekiwania.

Łańcuch bałtycki na Litwie został podzielony na 50 odcinków, symbolizujących 50 lat niewoli. Przewidywano, że na odcinku 1 km musi być około półtora tysiąca osób. Ludzie jechali samochodami, autobusami, ciężarówkami. Nikt nie spodziewał się takiej liczby samochodów osobowych. Nie zdarzył się żaden wypadek.

Ludzie przywozili ze sobą nie tylko flagi, znicze i czarne wstążki, lecz również drewniane przydrożne kapliczki. Odbiorniki radiowe w czasach gdy nie było komórek i internetu pozwalały nie tylko na bieżąco dowiadywać się o ruchu drogowym i na jakim odcinku potrzeba wsparcia, lecz również słyszeć hymn Łańcucha bałtyckiego Ärgake Baltimaad / Atmostas Baltija / Bunda jau Baltija (Powstańcie Kraje Bałtyckie), śpiewany w 3 językach – litewskim, łotewskim i ugro-fińskim.

Kilka dni przed planowanym wydarzeniem organizatorzy postanowili, że będą rozrzucać kwiaty z samolotów. Nikt nie spodziewał się, że mnóstwo kwiatów i to nie tylko z własnych ogródków, lecz również kupionych ludzie przyniosą na miejsca zbiórki. Na Litwie kwiaty rzucano nad całą drogą z samolotów An-2.

Gest solidarności był kolejnym krokiem do odzyskania niepodległości przez kraje nadbałtyckie. 11 marca 1990 roku Litwa ogłosiła przywrócenie państwa litewskiego. 20 sierpnia 1991 roku zrobiła to Estonia, 21 sierpnia 1991 roku – Łotwa.

Źródła:

http://www3.lrs.lt/pls/inter/baltijos_kelias?p_r=6797&p_k=1

http://portalwiedzy.onet.pl/43613,,,,pakt_ribbentrop_molotow,haslo.html

Zdjęcie: commons.wikimedia.org

 

Superpower

I speak LITHUANIAN.  What`s your SUPERPOWER?

dav

 

Docenione przez UNESCO

16 listopada 2010 r. sutartinės czyli litewskie pieśni polifoniczne zostały wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

UNESCO doceniło nie tylko pieśni litewskie. Starówka wileńska, Mierzeja Kurońska, pierwsza stolica Litwy Kernavė – to tylko niektóre obiekty dziedzictwa materialnego, słusznie docenione za swoje niepowtarzalne walory.

Nie tylko archeologia czy historia kraju oraz narodu litewskiego zasługuje na uznanie oraz bliskie spotkanie pierwszego stopnia 🙂

Niezwykle ciekawa jest również historia … języka litewskiego, który zachował wiele elementów archaicznych, występujących tylko w prajęzyku indoeuropejskim.

Fascynuje mnie to od lat, gdyż z zamiłowania i wykształcenia jestem filologiem języka litewskiego.
W latach 90. studiowałam na Uniwersytecie Wileńskim. Zigmas Zinkevičius –wybitny lituanista i językoznawca, długoletni profesor tegoż uniwersytetu, autor kapitalnego dzieła o języku litewskim, zaszczepił we mnie miłość i szacunek do mojego narodu, jego historii i języka.

Prof. Zinkevičius utrzymuje, że 4–6 tysięcy lat temu plemiona bałtyckie mieszkały na ogromnym obszarze – od Morza Bałtyckiego na zachodzie po rzeki Dniepr i Oka na wschodzie.

Terytoria dzisiejszej Łotwy i Litwy zajmują tylko część ziem zamieszkiwanych niegdyś przez plemiona bałtyckie. Najwięcej cech prajęzyka indoeuropejskiego zachowało się w nieistniejącym już języku pruskim. Język litewski zachował więcej tych cech niż język łotewski.

Litwini, tak samo zresztą jak Słowianie w czasach pogańskich, nie mieli własnego pisma. Były jednak początki pisma pogańskiego: pewien sposób zapisywania dat w kalendarzu.

Czy to przekształciłoby się w pismo, nigdy się już nie dowiemy, gdyż przerwała to inwazja chrześcijaństwa. Chrześcijanie jako część swojej cywilizacji przynieśli pismo.

Litwini od zachodnich chrześcijan przejęli pismo łacińskie, Słowianom chrześcijanie ze wschodu „podarowali” cyrylicę.

Dokumenty w Wielkim Księstwie Litewskim sporządzano w języku staro-cerkiewnosłowiańskim. Odkąd zaczęto używać go na dworach książąt Rusi i Litwy, z języka cerkiewnego stał się on językiem urzędowym.

Język litewski nie został językiem państwowym, gdyż w średniowieczu język zwykłych ludzi nie był szanowany na dworach władców europejskich. W Zachodniej Europie używano języka łacińskiego, na Rusi – wspomnianego już języka cerkiewnosłowiańskiego.

Później szlachta na Litwie mówiła po polsku. Ulegając wpływom polskiej kultury i języka, Litwa nigdy jednak nie zatraciła swojego narodowego charakteru.

Język litewski wydostał się na świat dopiero w czasach reformacji. Niestety w XVII w. po litewsku mówili już tylko chłopi pańszczyźniani.

Po nieudanym powstaniu listopadowym władze carskie zamknęły Uniwersytet Wileński, po powstaniu styczniowym wprowadzono zakaz druku czcionką łacińską.

Gdyby nie to, język litewski ujrzałby światło dzienne jeszcze w połowie XIX w. Już na początku XIX w. szlachta zaczęła pisać po litewsku, było to niespotykanym dotąd zjawiskiem.

Niestety „dzięki” władzom carskiej Rosji język i pismo odzyskały swoje prawa dopiero na początku XX w. Rozkwit języka litewskiego zaczął się po uzyskaniu przez Litwę niepodległości w 1918 r.

Paradoks polega na tym, że choć jeszcze w XIV w. Litwini stworzyli jedno z największych państw w Europie, to słowo litewskie realne prawa uzyskało 600 lat później.

Źródła:

http://www.unesco.lt/apie/unesco-ir-lietuva/nematerialus-kulturos-paveldas-lietuvoje/sutartines-lietuviu-polifonines-dainos

http://www.unesco.lt/kultura/pasaulio-paveldas/pasaulio-paveldas-lietuvoje

http://www.spaudos.lt/Istorija/SD_issamiau.html

Z. Zinkevičius, Bendrinės kalbos iškilimas, Mokslo ir enciklopedijų leidykla, Wilno

 

Koszykówka

W Mistrzostwach Europy w Koszykówce Mężczyzn 2015 reprezentacja Litwy zdobyła srebrny medal!

Z tej okazji warto wspomnieć o tym czym dla Litwinów jest koszykówka. Polacy żartują że dla nas, Litwinów, to nie tylko sport narodowy, lecz również druga religia. Kochamy ten sport, reprezentacja Litwy ma nie tylko świetnych zawodników, ale i … trzy miliony trenerów, bo wszyscy się na tym znamy 🙂

Historia koszykówki na Litwie sięga lat 20. XX wieku. W 1920 r. wydano nawet pierwszy podręcznik zgłębiający tajniki gry w kosza.

Już w 1924 r. zorganizowano Mistrzostwa Litwy w Koszykówce Mężczyzn. W 1935 roku ze Stanów Zjednoczonych Ameryki na Litwę przyjechali znawcy tematu i zaczęli szkolić zawodników litewskich.

Na wyniki ich pracy nie trzeba było długo czekać. Podczas Mistrzostw Europy w Koszykówce Mężczyzn w 1937 r. Litwa zajęła I miejsce.

Litwini stanowili podstawę drużyny Związku Radzieckiego, szczególnie podczas Olimpiady w 1988 r., gdzie zwycięska drużyna ZSRR składała się z czterech Litwinów. Byli to: Valdemaras Chomičius, Rimas Kurtinaitis, Šarūnas Marčiulionis i legendarny Arvydas Sabonis.

Po odzyskaniu niepodległości w 1990 r. również odnosiliśmy wielkie sukcesy, wiele razy zdobywaliśmy medale na igrzyskach olimpijskich, mistrzostwach Europy i świata. Drużyna z Kowna Kauno Žalgiris zawsze cieszyła się niezwykłą popularnością.

Kliknij na link Youtube poniżej i zobacz III Mistrzostwa Europy w koszykówce w 1939 roku.

Źródło:

http://en.delfi.lt/lithuania/sports/lithuanian-president-confers-state-decorations-on-eurobasket-2015-silver-medalists.d?id=69079180

koszykówka